شتابدهنده هاردتک

خروج (Exit) و استراتژی خروج (Exit Strategy) استارتاپ شما چیست؟ (بخش دوم: نکات مهم برای یک خروج موفق)

بخش دوم: نکات مهم برای یک خروج موفق

همان­طور که در بخش اول مقاله گفته شد، اینکه فقط بدانید استراتژی خروج شما چیست کافی نیست. پیاده­‌سازی یک سری زیرساخت و فرایندهای کسب­ و کاری قوی و پایدار، نه تنها استارتاپ شما را برای یک خروج بهتر آماده می­کند، بلکه کلاً برای پویایی کسب ­و کارتان مفید خواهد بود. بعضی از این ساختارها عبارتند از:

  • Start Lean: اگر استارتاپ خود را بر اساس استانداردهای صحیح بازار کارآفرینی شروع کرده باشید، حتما تا الان اصطلاح Lean یا “ناب” را شنیده‌­اید. در مقاله‌­ی چگونه استارتاپ ناب همه چیز را تغییر می‌دهد؟ می­‌توانید بیشتر با این روند آشنا شوید؛ ولی آنچه مورد نظر ماست شاید از یک معنی دیگر کلمه­‌ی Lean بهتر قابل درک باشد و آن “لاغر و کم­‌چربی” است. بسیاری از کارآفرینان ( و حتی سرمایه­‌گذاران) انتظارات غیرمعقولی از ارزش خروج دارند؛ هر چقدر در راندهای اولیه سرمایه­‌ی بیشتری جذب کنید، در راندهای بالاتر و به خصوص در هنگام خروج، باید به ارزش بالاتری برای استارتاپ خود دست یابید؛ پس بهتر است ابتدا Lean شروع کنید و وقتی به fit مناسب بین بازار و محصول خود دست یافتید، به فکر چاق کردن کسب­ و کار خود باشید.
  • Build a solid board (or advisory team): “از اشتباهاتتون عبرت بگیرید” یک نصیحت واقعا خوبه؛ ولی بهتر از اون ” از اشتباهات دیگران عبرت بگیرید”ه…  سعی کنید از همان ابتدا به فکر تشکیل یک هیات مدیره ( یا تیم مشاوره) قوی باشید؛ تیمی که بتواند در پیچ و خم جاده­‌ی خروج همراه و همیار شما باشد؛ کسانی از جمله کارآفرینانی که قبلا یک خروج موفق داشته­‌اند، با صنعت استارتاپ شما آشنایی کامل دارند و حداقل چندین سال تجربه­‌ی کسب­ و کار دارند.

  • Be clear on stakeholders’ goals and value: از همان ابتدا اهداف و ارزش­‌های کسب ­و کار خود را روشن سازید؛ می­‌خواهید کسب­ و کارتان را به چه شکل بسازید؟ خروج مورد نظرتان چیست؟ آیا شرکت و سازمان­‌های خاصی وجود دارند که حاضر به معامله با آنها نباشید؟ پاسخ اینگونه پرسش‌ها باید از همان ابتدا معلوم و حداقل بین اعضای کلیدی تیم استارتاپی مشترک باشد. یک تیم متحد به سمت یک هدف مشترک بسیار قدرتمند­تر و موثرتر از یک گروه از افراد با اهداف مجزاست. شاید صحبت در مورد چنین موضوعاتی در ابتدای کار کمی دشوار باشد، ولی مطمئن باشید در هنگام یک واقعه­‌ی مهم همچون خروج بسیار سخت­‌تر خواهد بود.

  • Build relationships and leverage PR: شما باید سعی کنید تا حد ممکن خود را روی رادار شرکت‌­های بزرگ­تر قرار دهید؛ آسان­ترین راه برای این­کار ایجاد یک کسب­ و کار بی­‌نظیر است به گونه‌­ای آنچنان برای شرکت بزرگ­تر زحمت ایجاد کنید که چاره‌­ای جز جذب شما ( به هر قیمت ممکن) نداشته باشد. اما اگر این­کار برایتان دشوار است، سعی کنید تا حد ممکن روابط عمومی شرکت خود را گسترش دهید. حتما اصطلاح Networking را در اکوسیستم استارتاپی شنیده‌­اید؛ باید یک شبکه­‌ی قوی از ارتباطات موثر ایجاد کنید؛ رابطه با کارآفرینان، بزرگان صنعت، وکلا، حسابداران، سرمایه‌گذاران VC، مشتریان و … که همگی نقش مهمی در مسیر خروج دارند، بسیار کارآمد و مفید خواهد بود.
  • Get finances under (solid) control: فارق از اینکه خروج شما از چه نوع باشد، یک نوع تراکنش مالی محسوب می­‌شود و بررسی و کنترل ابعاد مالی یک تراکنش لازمه موفقیت آن است. شرکت Andreessen Horowitz داشتن یک CFO عالی را به عنوان مهم­ترین فاکتور آمادگی برای IPO معرفی می­کند. شاید در روزهای اول استارتاپ، سرپرست امور مالی یکی از اعضای تیم اولیه باشد که احتمالا چند کار دیگر را هم به طور همزمان انجام می­‌دهد؛ اما بعد از مدتی که استارتاپ شما رشد کرد، حتما به فکر استخدام یک مدیر مالی معتبر و کارکشته باشید.

    شرکت‌هایی که شاید قصد acquire کردن یک استارتاپ را داشته باشند، دنبال کسب­ و کاری هستند که به خوبی بر عملیات مالی خود تسلط داشته باشد؛ پول را به هدر ندهد؛ پیش­بینی­‌های مالی­‌اش دقیق باشند؛ نرخ سوخت پول (burn rate) قابل محاسبه و مدیریت و معقولی داشته باشد و همچنین تخلف یا مشکلات مالی ( مثل مالیات­‌های عقب افتاده، جدول سرمایه‌­ی نامعقول و یا قرض­‌های سنگین) نداشته باشد.

  • Create and document repeatable, scalable processes: وقتی شرکتی یک استارتاپ موفق را جذب می­کند ( به جز مواردی که هدف فقط جذب نیروی انسانی و یا از بین بردن رقیب است) انتظار دارد آن استارتاپ بتواند همچنان به موفقیت خود ادامه دهد. از طرفی شاید بنیان­گذاران استارتاپ اولیه بخواهند سراغ پروژه و ایده­‌های جدید بروند؛ اما در صورتی این برایشان ممکن است که موفقیت استارتاپ فقط به فعالیت آنها وابسته نباشد.

به همین دلیل پیاده و مستندسازی فعالیت و پروسه­‌های قابل تکرار اهمیت دوچندان دارد. اگر یک شرکت بزرگ بداند که بعد از جذب، بدون فعالیت مستقیم شما هم می­‌تواند استارتاپ را اداره کند، فواید چندگانه­‌ای خواهد داشت؛ اول از همه اینکه ارزش مالی بیشتری برای استارتاپ شما قائل است، میزان مشغله­‌ی بنیان­گذاران کمتر خواهد شد و در کل کسب­ و کار سلامت بیشتری خواهد داشت. این کار شامل ساختن زیرساخت­‌های قابل گسترش از جمله CRM، اتوماسیون بازاریابی و بانک کد ( برای بخش برنامه­‌نویسی استارتاپ) می­‌شود.

  • Clean up the cap table: در یک جدول ساختار سرمایه صحیح، به بنیان­گذاران، مدیریت، کارکنان، ذینفعان اصلی و سرمایه‌­گذاران، متناسب با نقش و اهمیتشان سهام اختصاص داده می­‌شود. باید ساختار سرمایه­ شما بگونه­‌ای باشد که تراکنشی مانند فرایند acquisition را بیخودی پیچیده نسازد و شما را ملزم به پرداخت هزینه­‌های هنگفت قانونی برای رفع دعوی نکند.

    برای مثال مشکلاتی را در نظر بگیرید از این قبیل که: با کسی تفاهم شفاهی داشته­‌اید ولی هرگز معامله را ثبت نکردید، مشاوران اولیه­‌ی استارتاپ که هرگز سهم خود را دریافت نکردن و یا کارمندانی که قبلا برای شما کار می­کرده­‌اند و از شما راضی نیستند… حل اینگونه مشکلات در ابتدای کار استارتاپ بسیار راحت­تر خواهد بود نسبت به زمانی که در گلوگاه خروج قرار دارید و این افراد متوجه قدرت چانه‌­زنی خود در مذاکره ( برای گرفتن سهمی بیشتر از حق خود) می­‌شوند.

  • Build a strong data room early on: هر گونه معامله ( جذب یا سرمایه­‌گذاری) شامل یک بخش due diligence یا ارزیابی دقیق است و چنین فرایندی احتیاج به حجم عظیمی از داده­‌ها دارد؛ پس چه بهتر که از همان شروع کار استارتاپ، زیرساخت لازم برای جمع­‌آوری داده­‌ها را در نظر بگیرید ( مانند CRM، نرم­‌افزارهای حسابداری، R&D و…).

    ارزش یک شرکت مستقیما وابسته به داده­‌هایی است که برای تائید صحت پیشینه و پیش­بینی­‌های مالی و عملیاتی می­‌تواند ارائه کند. هر چه داده­‌های مفید بیشتری داشته باشید، برای فرایند خروج آماده­‌تر خواهید بود. حتی اگر بحث خروج را هم در نظر نگیریم، با توجه به اینکه بین ۳۰ تا۶۰ درصد زمان کاری مدیران شرکت، صرف جمع­‌آوری اطلاعات می­‌شود، چه بهتر که یک زیرساخت محکم برای آسودگی کار خود پیاده­‌سازی کنند.

  • Above all else, focus on building a successful company: شاید این نکته کمی ساده به نظر برسد، ولی توجه داشته باشید که اگر کسب و کار شما موفق باشد، یا برای جذب شما سراغتان می‌­آیند، و یا آنقدری موفق خواهید بود که برایتان اهمیت ندارد که سراغتان بیایند یا نه

نکات ۹ گانه‌­ی بالا به همراه آگاهی کامل از موقعیت­‌های بازار، می­‌تواند پتانسیل یک استارتاپ را برای جذب دوچندان کند. در بخش سوم مقاله، در مورد مهم‌ و محتمل‌ترین استراتژی خروج یعنی M&A بیشتر صحبت خواهیم کرد و سعی می­‌کنیم بخشی از چالش­‌هایی که معمولا در این استراتژی به آنها بر می­‌خورید را بررسی کنیم.

علی حسن‌نژاد

نظر دهید